مدیریت پایدار خاک، کلید مهار فرسایش و رسوب در خوزستان

به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان به نقل از خبرگزاری ایرنا، کهزاد حیدری در وبینار تخصصی «نقش پوشش گیاهی در کنترل فرسایش و رسوب؛ مهندسی طبیعت برای مدیریت پایدار آب و خاک» اظهار کرد: تخریب خاک از چالش‌های جدی پیش روی توسعه پایدار است که نه تنها حاصلخیزی و توان تولیدی اراضی را کاهش می‌دهد بلکه با انتقال مواد مغذی و آلاینده‌ها، تیره شدن آب و پر شدن مخازن و کانال‌ها، هزینه‌های بسیار سنگینی را به زیرساخت‌های کشور تحمیل می‌کند.

وی با اشاره به روند طولانی شکل‌گیری بستر خاک در طبیعت افزود: از دست رفتن خاک‌های حاصلخیز در سراسر جهان در حالی رخ می‌دهد که پدید آمدن لایه‌های سطحی خاک به زمان بسیار طولانی در مقیاس قرن‌ها نیاز دارد.

عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان با تشریح کارکردهای چندگانه گیاهان در صیانت از این سرمایه ملی تصریح کرد: بخش‌های هوایی گیاه مانند چتری حفاظتی مانع برخورد مستقیم باران به زمین می‌شوند ریشه‌ها با قوام‌بخشی به ذرات خاک نقش تکیه‌گاه را ایفا می‌کنند، لاشبرگ‌ها با جذب آب به درون زمین همانند اسفنج عمل می‌کنند و اندام‌های سطحی نیز با سد کردن مسیر رواناب‌ها، رسوبات را در محل متوقف می‌سازند.

حیدری با انتقاد از ارزیابی‌های سطحی در پروژه‌های آبخیزداری یادآور شد: سنجش اثربخشی پوشش گیاهی نباید صرفا به میزان سبزی یا درصد تاج‌پوشش محدود شود؛ بلکه تراکم و عمق ریشه‌ها، وضعیت بقایای گیاهی بر سطح زمین، پیوستگی لکه‌های پوشش سبز و موقعیت مکانی آن‌ها در مسیر جریان آب از متغیرهای کلیدی هستند که باید به دقت پایش شوند.

این پژوهشگر خوزستانی، بهره‌گیری از گونه‌های گیاهی بومی و سازگار با اقلیم منطقه، ترویج کشاورزی حفاظتی، حفظ بقایای گیاهی، ایجاد نوارهای سبز حفاظتی، کشت در جهت خطوط تراز، مدیریت چرای دام و اجرای روش‌های بیومهندسی در حاشیه آبراهه‌ها را از اساسی‌ترین راهکارهای کاربردی برشمرد.

وی خاطرنشان کرد: انتخاب روش‌های حفاظتی باید متناسب با شرایط اقلیمی، نوع خاک، شیب زمین و فرآیند غالب فرسایش در هر منطقه انجام شود و ملاک موفقیت برنامه‌ها نیز باید بر اساس شاخص‌های ملموس نظیر کاهش رسوبات خروجی و بهبود وضعیت هیدرولوژیکی زمین و نه صرفا بر مبنای شمارش نهال‌های کاشته‌شده، سنجیده شود.

به گزارش ایرنا فرسایش خاک طی سال‌های گذشته به یکی از چالش‌های مهم محیط‌زیستی و منابع طبیعی ایران تبدیل شده است؛ پدیده‌ای که علاوه بر کاهش حاصلخیزی اراضی، با انتقال رسوبات به رودخانه‌ها و مخازن سدها، ظرفیت ذخیره آب و عمر مفید زیرساخت‌های آبی را نیز تحت تاثیر قرار می‌دهد.

در همین چارچوب، کارشناسان بارها بر ضرورت اجرای عملیات آبخیزداری و حفاظت از پوشش گیاهی در بالادست حوزه‌های آبریز برای کنترل همزمان فرسایش، رواناب و رسوب تاکید کرده‌اند.

لینک خبر: https://irna.ir/xjXY8D

جهت دریافت اخبار در کانال ایتای سازمان کلیک کنید