ساختمان پایدار خاک عاملی مؤثر در ذخیره رطوبت حاصل از بارندگی

به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان به نقل از خبرگزاری ایرنا، کهزاد حیدری روز دوشنبه در حاشیه کارگاه آموزشی «نفوذ آب در خاک؛ عوامل موثر و روش‌های ساده اندازه‌گیری» در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: خاک تنها بستر استقرار گیاه نیست بلکه بخشی حیاتی از چرخه ذخیره و انتقال آب است.

وی افزود: در زمین‌های بدون پوشش یا متراکم، بخش عمده‌ای از بارش ممکن است پیش از نفوذ، به صورت روان‌آب در سطح زمین جاری شود بنابراین مدیریت آب در مزرعه و حوزه‌های آبخیز باید همواره با حفاظت از سطح خاک همراه باشد.

این پژوهشگر خوزستانی با اشاره به تاثیر مخرب تردد ماشین‌آلات، چرای سنگین دام و ضربه قطرات باران روی خاک افزود: گاهی ایجاد یک لایه نازک متراکم یا پوسته سطحی، ورود آب را به شدت محدود می‌کند.

وی بیان کرد: کاهش تردد ماشین‌آلات روی خاک خیس، مدیریت اصولی چرا و حفظ بقایای گیاهی ازجمله راهکارهایی است که می‌تواند از تخریب ساختمان خاک جلوگیری کرده و نفوذ آب را بهبود بخشد.

وی با بیان اینکه نفوذ آب تنها به شنی یا رسی بودن بافت خاک وابسته نیست تصریح کرد: حتی ۲ خاک با بافت کاملا مشابه ممکن است به دلیل تفاوت در ساختمان، پیوستگی منافذ و میزان تراکم، رفتار متفاوتی از خود نشان دهند.

به گفته وی بافت خاک با عملیات معمول کشاورزی تغییر چندانی نمی‌کند اما وضعیت خاک‌دانه‌ها و منافذ آن تحت تأثیر مدیریت صحیح قابل بهبود است.
حیدری پوشش گیاهی و بقایای محصولات را سپر محافظ سطح خاک در برابر نزولات آسمانی دانست و گفت: ریشه‌ها و جانداران خاکزی با فعالیت خود مسیرهای طبیعی عبور آب را ایجاد می‌کنند و بقایا نیز با کاهش ضربه قطرات باران و کند کردن جریان سطحی، فرصت نفوذ را افزایش می‌دهند.

وی افزود: همچنین در اراضی شیب‌دار، کشت روی خطوط تراز و ایجاد نوارهای گیاهی باید متناسب با شرایط زمین انتخاب شوند.

این عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان نفوذ آب به خاک را متفاوت از رسیدن آن به سفره‌های زیرزمینی دانست و خاطرنشان کرد: آبی که از سطح وارد خاک می‌شود، ممکن است در محدوده ریشه ذخیره شود، به‌صورت جانبی حرکت کند و یا به لایه‌های عمیق‌تر برسد بنابراین مشاهده نفوذ آب به‌تنهایی به معنای افزایش ذخیره آب زیرزمینی نیست و هر فرایند نیازمند پایش و بررسی دقیق است.

وی هدف از مدیریت بهینه را صرفاً افزایش سرعت ورود آب به خاک ندانست و تاکید کرد: هدف اصلی، نگهداشت مفید آب در جای مناسب و کاهش اتلاف آن است.

وی خاطرنشان کرد: حفظ پوشش سطحی، کاهش تراکم و پایش نتایج اقدامات ضروری است ضمن آنکه در اراضی شور، دامنه‌های ناپایدار و یا هنگام استفاده از آب‌های نامتعارف، پیامدهای احتمالی افزایش نفوذ نیز باید به دقت مدنظر قرار گیرد.

به گزارش ایرنا کارشناسان منابع طبیعی، حفاظت از پوشش گیاهی و جلوگیری از تخریب ساختمان خاک را از عوامل مؤثر در کاهش روان‌آب و افزایش نفوذ آب باران می‌دانند.
طی سال‌های اخیر هشدارهای زیادی نسبت به کاهش منابع آب زیر زمینی اعلام شده است.

لینک خبر: https://irna.ir/xjYHcb

جهت دریافت اخبار در کانال ایتای سازمان کلیک کنید